Wat zijn persoonlijkheidsproblemen?

Gedurende de kindertijd, puberteit en adolescentie ontwikkelen kinderen hun persoonlijkheid. Hoe die er uit komt zien, hangt af van zowel de karaktertrekken die het kind bij de geboorte meekrijgt als van de ervaringen die het in de loop van het leven opdoet. Hierdoor heeft iedereen een ‘eigen’ en unieke persoonlijkheid: de typische eigenschappen en kenmerken die iemand maken tot wie hij is. Iedereen heeft zowel sterke en prettige eigenschappen als onhebbelijkheden en eigenaardigheden.

Bij jongeren kunnen er bepaalde patronen al hardnekkiger voorkomen die lijken op of met kenmerken van onderstaande persoonlijkheidsstoornissen. Bij een jongere spreken we echter nog niet van een persoonlijkheidsstoornis, maar van persoonlijkheidsproblematiek, omdat er nog veel ten goede kan veranderen. Een jongere is immers nog sterk in ontwikkeling. Persoonlijkheidsproblemen kunnen een gevolg zijn van hobbels in de ontwikkeling die (tijdelijk) niet goed genomen kunnen worden, maar ook de voorbode van een meer duurzaam patroon in de persoon.

Dan zijn deze onhebbelijkheden zo langdurig en zo sterk aanwezig en zo bepalend in hoe iemand met zichzelf en met anderen omgaat, dat er gesproken wordt van een persoonlijkheidsstoornis.

Kenmerken
We spreken van persoonlijkheidsproblematiek als bepaalde eigenschappen zo sterk aanwezig zijn dat ze iemand in de weg zitten in alledaagse situaties en in relaties met anderen. Bij jongeren kun je onderstaande kenmerken al in enige mate terugzien.

Er bestaan tien verschillende persoonlijkheidsstoornissen die te onderscheiden zijn bij volwassenen en die zijn ondergebracht in drie clusters:

Cluster A

  • Paranoïde persoonlijkheidsstoornis
  • Schizoïde persoonlijkheidsstoornis
  • Schizotypische persoonlijkheidsstoornis

Mensen die hierbinnen vallen zijn over het algemeen vreemd en excentriek. Zij hebben weinig aansluiting bij anderen en leven vaak geïsoleerd en teruggetrokken
Cluster B

  • Borderline persoonlijkheidsstoornis
  • Antisociale persoonlijkheidsstoornis
  • Narcistische persoonlijkheidsstoornis
  • Theatrale persoonlijkheidsstoornis

Mensen in dit cluster hebben vaak moeite met het omgaan met emoties en het beheersen van hun impulsen. Ze denken vaak meer na over het moment dan over de lange termijn en houden weinig rekening met anderen, waardoor hun gedrag ook erg moeilijk kan zijn voor hun omgeving.
Cluster C

  • Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis
  • Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis
  • Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis

Mensen in dit cluster hebben vaak last van dwangmatigheid/perfectionisme, sociale angst en vermijding en onzelfstandigheid. Ze zijn vaak wel beter in staat om zich aan te passen dan mensen uit cluster A en B.

Tenslotte kan nog de Persoonlijkheidsstoornis NAO worden vastgesteld. Hiervan is sprake als iemand duidelijk problemen heeft op persoonlijkheidsgebied, maar niet precies binnen een van de beschreven persoonlijkheidsstoornissen past. Vaak hebben deze mensen dan van verschillende persoonlijkheidsstoornissen een aantal kenmerken.